2 điều lãnh đạo cần làm giúp nhân viên ‘an toàn tâm lý’

Một môi trường làm việc lý tưởng là nơi mà mỗi nhân viên cảm thấy an toàn về tâm lý, tự do thể hiện quan điểm cá nhân mà không lo sợ bị trừng phạt, cô lập hay bị cấp trên gây khó dễ.

Tuy nhiên, an toàn tâm lý không có nghĩa là tạo ra một môi trường làm việc vô kỷ luật. Mọi cá nhân vẫn phải tuân thủ các quy tắc ứng xử chuẩn mực, văn hóa công ty và tôn trọng đồng nghiệp. Ngược lại, một môi trường mà ở đó sự quấy rối, bắt nạt hay xúc phạm bằng lời nói được chấp nhận sẽ trở nên độc hại, khó lòng giữ chân những nhân viên tài năng.

Để xây dựng một môi trường làm việc an toàn về mặt tâm lý, người lãnh đạo cần tập trung vào hai yếu tố cốt lõi sau:

1. Khuyến khích chấp nhận rủi ro và đổi mới

Trong bối cảnh thị trường và nhu cầu khách hàng luôn biến động, việc duy trì cách làm cũ sẽ khiến doanh nghiệp mất đi khả năng cạnh tranh. Đổi mới và sẵn sàng chấp nhận rủi ro là chìa khóa để thích nghi và phát triển. Một môi trường an toàn về tâm lý sẽ khuyến khích nhân viên mạnh dạn thử nghiệm và chấp nhận những rủi ro cần thiết để tạo ra sự chuyển mình.

Để thúc đẩy tinh thần này, lãnh đạo có thể tạo ra các bài kiểm tra thực tế. Chẳng hạn, yêu cầu các nhóm đề xuất nhiều giải pháp cho một vấn đề hiện tại của công ty, hoặc khảo sát nhân viên (từ cấp điều hành đến thực tập sinh) về các cách tái cấu trúc không gian làm việc để tăng hiệu quả. Nếu kết quả khảo sát mang lại nhiều ý tưởng sáng tạo và tối ưu, đó là một dấu hiệu tích cực.

Thay vì vội vàng đưa ra câu trả lời khi nhân viên tìm kiếm sự giúp đỡ, hãy khuyến khích họ tự tìm kiếm giải pháp bằng cách hỏi: “Bạn nghĩ nên làm thế nào?”, “Còn phương án nào khác không?”. Cách tiếp cận này giúp nhân viên phát triển khả năng tư duy, chủ động và tự tin hơn trong việc đưa ra sáng kiến.

Nếu nhân viên ngần ngại hoặc đưa ra phản hồi yếu ớt trong các tình huống trên, đó có thể là dấu hiệu của sự thiếu an toàn tâm lý. Họ cần cảm thấy tự tin khi trình bày ý tưởng tiềm năng của mình mà không sợ bị chỉ trích, gạt bỏ, hay bị bắt nạt bởi đồng nghiệp mà không có sự can thiệp từ cấp trên. Một môi trường mà ý tưởng bị trừng phạt sẽ dập tắt mọi sáng kiến.

Để khuyến khích nhân viên chấp nhận rủi ro, điều quan trọng là họ phải tin rằng những ý tưởng của mình sẽ không bị trừng phạt. Điều này đòi hỏi người lãnh đạo phải có tư duy cởi mở, luôn sẵn sàng lắng nghe và đón nhận những điều mới mẻ.

2. Xử lý nghiêm minh các hành vi sai trái

Tương tự như trong bóng đá, nơi trọng tài phải xử phạt lỗi để đảm bảo tính công bằng, môi trường công sở cũng cần có cơ chế tố giác và xử lý nghiêm minh các hành vi sai trái. Điều này là cần thiết để duy trì một môi trường làm việc lành mạnh và công bằng cho tất cả mọi người.

Tuy nhiên, không ít công ty lại chọn cách “dĩ hòa vi quý”, cố gắng che giấu các vấn đề nội bộ. Đôi khi, những nhân viên dám đứng lên tố giác còn bị “trù dập” để bảo vệ hình ảnh công ty, đặc biệt nếu người vi phạm là nhân sự cấp cao.

Một môi trường độc hại, nơi các hành vi quấy rối, bắt nạt hoặc vi phạm quy định không bị xử lý, sẽ khiến nhân viên không thể có “an toàn tâm lý”. Sự im lặng của nạn nhân chỉ làm gia tăng rủi ro, cho phép các hành vi xấu tiếp tục leo thang. Việc giải quyết triệt để các vấn đề ngay từ khi mới phát sinh sẽ dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều so với việc đối mặt với khủng hoảng truyền thông hoặc các vấn đề pháp lý phức tạp về sau.

Lãnh đạo không thể tạo ra một môi trường an toàn bằng những lời hứa suông. Thay vào đó, công ty cần xây dựng Nội quy lao động rõ ràng, chi tiết về các vi phạm và hình thức xử phạt. Đồng thời, cần có các hướng dẫn cụ thể để hỗ trợ và bảo vệ những người tố giác, bao gồm các kênh khiếu nại và quy trình điều tra minh bạch. Những thông tin này cần được phổ biến ngay từ khi nhân viên mới gia nhập, giúp họ hiểu rõ văn hóa và cảm thấy được bảo vệ.

Việc lắng nghe là chưa đủ; lãnh đạo và các bộ phận có thẩm quyền cần phản hồi một cách cởi mở và trung thực. Điều này đòi hỏi sự dũng cảm để thừa nhận sai lầm hoặc những hạn chế nếu có. Khi cấp trên dám nhận lỗi, nhân viên cũng sẽ cảm thấy tự tin hơn để thể hiện bản thân, chấp nhận rủi ro và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần. Đây chính là nền tảng vững chắc cho sự thành công bền vững của mọi tổ chức.